Mariusz Szyszka - Fotografia Przyrodnicza
Kraska - Coracias garrulus
"U nas wszędzie pospolita" pisał o krasce Władysław Taczanowski w swoim dziele "Ptaki krajowe" w 1882 roku. A nawet pół wieku temu Jan Sokołowski w "Ptakach ziem polskich" nadmieniał "na wschodzie dość pospolita i nawet jadąc pociągiem już pod Warszawą można zobaczyć kraski siedzące na drutach telefonicznych"
Na początku lat 80-tych gniazdowało w Polsce ponad 1000 par krasek, a w połowie lat 80-tych 500-600 par. Gwałtowny spadek nastąpił w ciągu ostatnich 20 lat. W roku 1998 stan populacji szacowano na 112-133 pary, 5 lat temu na 50-60 par. Dziś można policzyć je dość dokładnie bo zostało w Polsce około 40 par.
Kraska jest na granicy wymarcia, a właściwie już ją przekracza.

Co zatem się stało że ten wspaniały ptak tak szybko wyginął?

Przyczyny wymierania kraski nie są do końca znane, jednak znając biologię i zwyczaje ptaka te najważniejsze z nich można bardzo łatwo wskazać.
Kraska jest ptakiem związanym z krajobrazem rolniczym. Mozaika terenów otwartych, łąk, pastwisk, niewielkich pól uprawnych i nieużytków to jej idealny biotop.
Unika kompleksów leśnych, preferując tereny otwarte najchętniej z kępami starych drzew i pojedyńczymi drzewami rosnącymi śród łąk i miedz.

Zatem zmiany krajobrazowe w terenie rolniczym, znikanie łąk i pastwisk, odchodzenie od intensywnej gospodarki rolnej i naturalnego wypasu bydła jest jedną z głównych przyczyn wymierania kraski.
Równie ważnym powodem jest deficyt miejsc lęgowych. Nagminne wycinanie starych dziuplastych drzew w których się gnieździ powoduje że kraski nie mają gdzie znaleźć odpowiednich dziupli.
Znika jej siedlisko, znikają miejsca lęgowe ale znika także jej pożywienie.
Główny pokarm ptaka stanowią duże owady: chrząszcze i prostoskrzydłe,  rzadziej drobne gryzonie i płazy. Ich także jest coraz mniej.
Zarastają łąki, znikają miedze, coraz mniej jest zatem miejsc gdzie kraska może polować. Ptak poluje z tzw czatowni czyli wysoko położonych miejsc z których wypatruje zdobyczy na ziemi. Bywa, że brak tych miejsc, drutów, słupków czy drewnianych ogrodzeń uniemożliwia polowanie. A bywa ze nawet mając dogodne czatownie, kraski i tak nie mogą polować bo zarastające łąki im to uniemożliwiają. Ptaki nie widzą zdobyczy.
Do zubożenia bazy pokarmowej przyczyniło się też stosowanie pestycydów
Jeżeli dodamy do tego kłusownictwo, drapieżnictwo ze strony innych zwierząt, zmienne warunki pogodowe na które kraski są czułe - to sytuacja nie wydaje się optymistyczna.
Wielkie spustoszenie  wśród krasek powodują także coroczne wędrówki na zimowiska do Afryki. Ptaki są masowo zabijane podczas przelotów w rejonie Morza Śródziemnego.

Nawet jeśli naszym kraskom uda się znaleźć odpowiednie siedlisko, odpowiednią dziuplę i szczęśliwie wychować młode, to ryzyko, że za rok do nas nie wrócą jest bardzo duże.

Pisząc o wymieraniu kraski warto podkreślić, że jest to ptak bardzo konserwatywny. Są gatunki, które potrafiły zaadoptować się do zmieniających się warunków. Populacje tych ptaków zdołały się przez to obronić przed wymieraniem. Kraska niestety do nich nie należy. W momencie gdy niszczy się jej biotop i zabiera miejsca lęgowe - znika bezpowrotnie.

Czy możemy jej dziś pomóc. Z pewnością możemy spróbować to zrobić.
Pytanie tylko czy nie jest już za późno, a statystyki mówią że tak.

Od 2004 roku w ramach "Akcji Kraska" na Podkarpaciu monitorujemy kraski, próbując im pomagać a  będąc z nimi "oko w oko" widzimy jak znikają z roku na rok.

Czy zdołają przetrwać wędrówki i wrócą w 2016 roku?

Okaże się w maju.

Zapraszam na stronę www.kraska.eco.pl
 

Zachęcam też do zaglądania na moją stronę www.sikor.eu na której właśnie jesteście.

W dziale Aktualności na bieżąco będę pisał również w tym temacie